Avrupa Birliği Komisyonunun 17 Eylül 2025 tarihinde yayınladığı (EU) 2025/1891 sayılı regülasyon ile , balık ve deniz ürünleri için “İnorganik Arsenik” limitleri belirlendi. Bu regülasyon ile, (EU) 2023/915 sayılı Avrupa Birliği Bulaşanlar Yönetmeliğine, balık, deniz ürünleri ve tuz için arsenik limiti girmiş oluyor. Detayları yazının devamında bulabilirsiniz.
İnorganik Arsenik Neden Kısıtlanıyor?
Arsenik, çevrede hem doğal yollarla hem de insan faaliyetleri (madencilik, fosil yakıt kullanımı, endüstriyel emisyonlar) sonucunda bulunan bir elementtir. Gıdalarda genellikle “organik” ve “inorganik” formlarda bulunur. İnorganik arsenik, organik formuna kıyasla çok daha toksik olarak kabul edilir.
Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) tarafından 2009 ve 2021 yıllarında yayımlanan bilimsel raporlar, inorganik arseniğe kronik maruziyetin ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini doğrulamıştır. Bu riskler arasında akciğer, mesane ve cilt kanserlerinin yanı sıra çeşitli cilt lezyonları da yer almaktadır. EFSA, mevcut maruziyet seviyelerinin Avrupa’daki tüketiciler için bir sağlık endişesi teşkil ettiğini belirterek, deniz ürünlerindeki limitlerin sıkılaştırılmasını tavsiye etmiştir.
Daha önce 2023 yılında bazı gıdalar için Arsenik limiti getirilmişti. Bakınız: Gıdalarda Arsenik Miktarı ve Yasal Limitler | Avrupa Birliği
Balık ve Deniz Ürünlerinde Arsenik Miktarı | Yasal Limitler
AB Bulaşanlar Yönetmeliğine yeni giren değerler aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
| Gıda Kategorisi | İnorganik Arsenik Maksimum Seviyesi (mg/kg yaş ağırlık) | Açıklama / Kapsam |
| 3.4.5 Balıkların kas eti | Balığın bütün olarak yenmesi durumunda limit tüm balığa uygulanır. | |
| 3.4.5.1 Aşağıda listelenenler dışındaki türler | 0,10 | |
| 3.4.5.2 Fener balığı, yassı balıklar (Pleuronectiformes), mezgit (haddock), ringa balığı, vatoz ve köpekbalığı türleri | 0,50 | |
| 3.4.6 Kabuklular | Limit, uzuvlardaki kas eti için geçerlidir (cephalothorax hariç). | |
| 3.4.6.1 Yengeçler ve yengeç benzeri kabuklular, karides türleri | 0,10 | |
| 3.4.6.2 Diğer kabuklular (3.4.6.1 ve 3.4.6.3 dışındakiler) | 0,20 | |
| 3.4.6.3 Norveç ıstakozu (Langoustine) ve kaya ıstakozu | 1,5 | |
| 3.4.7 Çift kabuklu yumuşakçalar | Sadece adduktor kası ve gonad kısımları için geçerlidir. | |
| 3.4.7.1 Taraklar (Scallops) | 0,10 | |
| 3.4.7.2 Diğer çift kabuklu yumuşakçalar | 0,50 | |
| 3.4.8 Kafadanbacaklılar | 0,050 | İç organları çıkarılmış hayvan için geçerlidir. |
| 3.4.9 Tuz (Toplam Arsenik) | 0,50 | Toplam arsenik üzerinden değerlendirilir. |
Yürürlük Tarihi
Regülasyon, 08 Ekim 2025 tarihinde yürürlüğe girecektir. Bu tarihten önce piyasaya arz edilen ürünler, raf ömrü sonuna kadar piyasada bulunabilir.
Kaynaklar
- Commission Regulation (EU) 2025/1891 of 17 September 2025 amending Regulation (EU) 2023/915 as regards maximum levels of inorganic arsenic in fish and other seafood, https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2025/1891/oj/eng
- Commission Regulation (EU) 2023/915 of 25 April 2023 on maximum levels for certain contaminants, (AB Bulaşanlar Yönetmeliği), https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A02023R0915-20251008
- Scientific opinion on an update of the risk assessment on inorganic arsenic in food, EFSA Journal, 2024; 22:e8488, https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.2903/j.efsa.2024.8488