Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) ve Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC), 2026 yılında, Avrupa’nın farklı ülkelerinde görülen Salmonella Stanley ST2045 kaynaklı gıda zehirlenme vakaları üzerine bir inceleme ve takip süreci başlattı. İnceleme, vakaların ağırlıklı olarak noodle kaynaklı Salmonella olduğunu gösteriyor. Bu yazı, EFSA tarafından yayınlanan “Multi-country outbreak of Salmonella Stanley infections linked to flavoured noodle products” raporunun Türkçe özetidir.
Olayın Arka Planı
Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC) ile Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi’nin (EFSA) 1 Temmuz 2026 tarihinde yayımladığı ortak rapora göre, Avrupa Birliği/Avrupa Ekonomik Alanı (AB/AEA) ve Birleşik Krallık’ı kapsayan çok ülkeli bir Salmonella Stanley ST2045 salgını yaşanmaktadır. Bu süreç yeni başlamış bir durum olmayıp, Kasım 2025 ile Haziran 2026 tarihleri arasını kapsamaktadır.
Bu süre zarfında 13 AB/AEA ülkesi ve Birleşik Krallık’ta toplam 106 doğrulanmış vakanın bildirildiğini görüyoruz. 49 vaka, hastane tedavisi gerektirmiştir. Raporda, Almanya, Letonya, Litvanya, Avusturya, Danimarka, Norveç ve Birleşik Krallık’ta 10 yaşın altındaki 33 çocuğun bu bakteriden etkilendiği belirtilmektedir.
Etkilenen ülkeler arasında Avusturya, Çekya, Danimarka, Estonya, Fransa, Almanya, Macaristan, Letonya, Litvanya, Hollanda, Norveç, Polonya, İsveç ve Birleşik Krallık bulunuyor.
İncelemeler Neyi İşaret Ediyor?
Halk sağlığı uzmanları, vakaların kaynağını bulabilmek için hastalarla detaylı görüşmeler gerçekleştirdi. Birçok ülkeden gelen görüşme verilerinde ortak bir payda olarak “hazır noodle” (özellikle tavuk aromalı olanlar) ve işlenmiş tavuk ürünleri tüketimi öne çıktı. Görüşülen 25 vakanın hazır noodle tükettiği, bunlardan 19’unun ise aynı spesifik markaya ait ürünleri yediği tespit edildi.
Gıda güvenliği otoritelerinin marketlerde ve toptancılarda yaptığı mikrobiyolojik testler de bu şüpheleri doğrular nitelikteydi. Almanya ve Litvanya’da yetkililer, bahsi geçen markanın tavuk ve acılı tavuk aromalı noodle (erişte) ürünlerinde salgına neden olan Salmonella Stanley bakterisini tespit etti.
Ayrıca Estonya’da aynı markanın dana eti aromalı noodle ürününde de aynı bakteri saptanırken, farklı serotipler de (Salmonella Senftenberg, Richmond ve Newport) testlere yansıdı.
Ürünlerin Kaynağı ve Dağıtım Ağı
İncelemeler sonucunda, söz konusu ürünlerin Ukrayna‘daki belirli bir üretici tarafından üretildiği ve Polonya’daki bir toptancı aracılığıyla Avrupa pazarına dağıtıldığı saptandı.
Ukrayna’daki üretici firma, konunun aydınlatılması için iç soruşturma başlatmış olup, fabrikada kullanılan haşlanmış tavuk aromasının testlerinde Salmonella’ya rastlanmadığını bildirmiştir. Bu durum, çapraz bulaşmanın üretim bandının farklı bir noktasında veya farklı bileşenlerde gerçekleşmiş olabileceğini düşündürmektedir.
Tüketim Alışkanlıklarındaki Risk: Çiğ Noodle Tüketimi
Uzmanlar hastalarla, özellikle çocuklarla ve aileleriyle görüştüklerinde şaşırtıcı bir tüketim alışkanlığıyla karşılaştılar: Birçok çocuk, paketli noodle ürünlerini pişirmeden, yani kaynar su eklemeden, sadece içinden çıkan baharatı dökerek cips gibi çiğ olarak tüketiyordu. Litvanya ve Danimarka’daki vakalarda bu durum açıkça raporlanmıştır.
Pek çoğumuz hazır noodle’ların “tüketime hazır” (ready-to-eat) atıştırmalıklar olduğunu düşünebiliriz. Oysa Ukraynalı üreticinin yetkililere de açıkladığı üzere, bu ürünler yarı mamul gıdalardır ve tüketilmeden önce mutlaka pişirilmeleri gerekmektedir.
Salmonella gibi bakteriler, ısıya karşı dayanıksızdır. Ürünün üzerine kaynar su eklenmesi ve belirtilen süre kadar beklenmesi veya kaynatılması, olası bakterileri yok eden (kill-step) kritik bir aşamadır. Ürünü çiğ tüketmek, bu güvenlik bariyerini ortadan kaldırarak bakterinin doğrudan vücuda alınmasına sebep olmaktadır.
Otoriteler Hangi Önlemleri Aldı?
Almanya’nın Hızlı Uyarı Sistemi’ne (RASFF) yaptığı ilk bildirimin ardından, tüm ülkeler kendi içlerinde denetimleri sıkılaştırdı. (RASFF # 2026.4131)
- Etkilenen tüm partilerdeki ürünler market raflarından toplatılmıştır (geri çekme işlemleri uygulanmıştır).
- Kamuoyuna yönelik tüketici uyarıları ve iade çağrıları yapılmıştır.
- İlgili toptancılar nezdinde resmi kontroller gerçekleştirilmiş ve enfekte ürünlerin imhası sağlanmıştır.
Kaynaklar
- Multi-country outbreak of Salmonella Stanley infections linked to flavoured noodle products, 30 June 2026, https://www.efsa.europa.eu/en/news/multi-country-outbreak-salmonella-stanley-infections-linked-flavoured-noodle-products
- EFSA Journal, Multi-country outbreak of Salmonella Stanley ST2045 infections linked to consumption of flavoured noodle products. 01.07.2026, https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2026.10237
- RASFF Notification 2026.4131, https://webgate.ec.europa.eu/rasff-window/screen/notification/843316