Avrupa Komisyonu, gıdalardaki Mineral Yağ Aromatik Hidrokarbonları (MOAH) için yeni maksimum seviyeler belirleyen bir taslak yayınladı. Direktif bu haliyle yürürlüğe girerse, 2027 yılında birçok gıda ürününde mineral yağ limitine uyum beklenecek. Yazının devamında detayları bulabilirsiniz.
MOAH Nedir ve Neden Riskli?
Mineral yağ hidrokarbonları (MOH), ham petrolden veya sentetik süreçlerle elde edilen, 10 ile 50 arasında karbon atomu içeren bileşiklerdir. Bu maddeler gıdalara hasat makinelerinden, üretim hattındaki yağlayıcılardan veya ambalajlardan bulaşabilmektedir. Dolayısıyla tedarik zincirinin her noktasında bulaşma olabilir.
MOH’lar iki ana tipe ayrılır: mineral yağ doymuş hidrokarbonları (‘MOSH’) ve mineral yağ aromatik hidrokarbonları (‘MOAH’).
Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), özellikle 3 veya daha fazla aromatik halkaya sahip MOAH bileşiklerinin genotoksik ve kanserojen etkiler barındırabileceği konusunda uyarmaktadır. Bu risk nedeniyle, tüketicilerin bu maddelere maruziyetinin en alt seviyeye indirilmesi hedeflenmektedir.
Gıdalarda MOAH Limiti Ne Olacak?
Taslak, “Mümkün Olan En Düşük Seviye” (ALARA – As Low As Reasonably Achievable) prensibine dayanarak, gıdaların yağ içeriğine göre aşağıdaki maksimum limitleri önermektedir.
Bu değerler, daha önce yayınlanan “tavsiye” limitleri ile parallellik gösteriyor.
MOAH limiti, birçok gıda grubunda aranacak. Limitler, ürünlerin yağ oranına göre değişiyor, aşağıdaki gibidir:
- Düşük Yağlı Gıdalar (< %4): 0,50 mg/kg
- Orta Yağlı Gıdalar (%4 – %50): 1,0 mg/kg
- Yüksek Yağlı Gıdalar (> %50): 2,0 mg/kg
MOAH Limiti Hangi Ürünleri Kapsıyor?
Şu an net olmamakla beraber aşağıdaki ürünleri kapsaması bekleniyor:
- Yağlı tohumlar ve yağlı meyveler
- Hayvansal ve bitkisel katı ve sıvı yağlar
- Sert kabuklu meyveler
- Bakliyat
- Tahıllar ve tahıl ürünleri
- Süt ve süt ürünleri
- Kakao çekirdekleri ve kakao ürünleri
- Şekerleme, kakao ve çikolata ürünleri
- Baharatlar, kurutulmuş otlar, çay ve bitki infüzyonları
- Bebek ve devam formülleri ile ek gıdalar
- Takviye edici gıdalarGıda katkı maddeleri
- Bu ürünleri bileşen olarak içeren gıdalar
Zamanlama
Eğer taslak bu haliyle yayınlanırsa, 1 Ocak 2027 tarihinden sonra üretilen ürünlerde bu direktif hükümlerine uyum bekleniyor. Bu süre, direktifin yayınlanma tarihine göre değişebilir.
Türkiye’de Durum
Tarım ve Orman Bakanlığı, “Bulaşanlar Genel Talimatı” olarak yayınlanan dokümanda, MOAH tavsiye limitlerine yer vermişti. İlerleyen dönemde, Bulaşanlar Yönetmeliği içerisine entegre edilebilir.
Kaynaklar
- Avrupa Birliği’nde Mineral Yağ Aromatik Hidrokarbonlar (MOAH) İçin Gıdalarda Maksimum Limitlerin Belirlenmesi Süreci Başlatıldı, Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü, 16.03.2026, https://www.tarimorman.gov.tr/GKGM/Haber/1284/Avrupa-Birliginde-Mineral-Yag-Aromatik-Hidrokarbonlar-moah-Icin-Gidalarda-Maksimum-Limitlerin-Belirlenmesi-Sureci-Baslatildi
- Commission Recommendation (EU) 2017/84 of 16 January 2017 on the monitoring of mineral oil hydrocarbons in food and in materials and articles intended to come into contact with food, https://eur-lex.europa.eu/eli/reco/2017/84/oj
- Bulaşanlar Genel Talimatı, PDF, 17.03.2025, https://kms.kaysis.gov.tr/Home/Goster/206774