Tarım ve Orman Bakanlığı, bitki koruma ürünleri ile ilgili 2 yönetmelikte önemli değişiklikler yaptı. Bu iki yönetmelik 13 Aralık 2025 tarihli resmi gazete yayınlandı. “Bitki Koruma Ürünlerinin Uygulanması ve Denetimine İlişkin Yönetmelik” ve “Bitki Koruma Ürünleri Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmelik“, yakın zamanda meydana gelen zehirlienme vakaları için de bir önlem niteliğinde. Bu yazıda, sektör paydaşlarını doğrudan ilgilendiren bu iki yönetmeliğin getirdiği yenilikleri, B-Reçete Takip Sistemi‘nden drone ile ilaçlamaya, satış kurallarından yeni yetkilendirmelere kadar bazı detayları bulabilirsiniz.
1. Bitki Koruma Ürünlerinin Uygulanması ve Denetimine Dair Yenilikler
Yayımlanan ilk yönetmelik olan “Bitki Koruma Ürünlerinin Uygulanması ve Denetimine Dair Yönetmelik”, tarladan sofraya güvenilir gıda arzını garanti altına almayı hedefleyen teknolojik ve idari düzenlemeler içeriyor. Eski yönetmelik yürürlükten kaldırılarak süreçler tamamen dijitalleşmeye odaklı hale getirildi.
B-Reçete Takip Sistemi Hayata Geçiyor
Yönetmeliğin en dikkat çekici maddesi şüphesiz B-Reçete Takip Sistemi oldu. Bu sistemle beraber kağıt üzerindeki takipler dijitalleşiyor.
- Tam Dijital İzlenebilirlik: Üreticiler tarafından satın alınan ve uygulanan bitki koruma ürünleri artık elektronik ortamda takip edilecek.
- Parsel Bazlı Kayıt: Hangi tarlada, hangi ürüne, hangi ilacın atıldığı parsel bazında sisteme işlenecek.
- Hasat Bilgisi: Bitkisel ürünlere ait hasat bilgileri de bu sistem üzerinden izlenebilecek. Bu sayede hasat öncesi bekleme sürelerine uyulup uyulmadığı daha net kontrol edilebilecek.
Uygulayıcılar İçin Yeni Düzenlemeler
İlaçlama yapan kişilerin yetkinliği ve çalışma şartları konusunda da önemli güncellemeler yapıldı:
- Yardımcı Uygulayıcı Kavramı: Profesyonel uygulayıcıların yanında çalışacak kişiler için “Yardımcı Uygulayıcı” adı altında yeni bir yetkilendirme sınıfı oluşturuldu. Bu, sektördeki ara eleman ihtiyacını belgeli ve eğitimli kişilerle karşılamayı hedefliyor.
- Drone (İHA) ile İlaçlama: Teknolojinin tarıma en büyük katkılarından biri olan İnsansız Hava Araçları (İHA) ile ilaçlama, yasal bir zemine oturtuldu. Bakanlıkça izin verilen konular ve şartlar dahilinde drone kullanımı usul ve esaslara bağlandı.
Denetim ve Kapsam Genişletilmesi
Denetim mekanizmaları sıkılaştırılarak, insan sağlığını tehdit edebilecek unsurlar minimize ediliyor:
- Depo ve İşletmeler Kapsamda: Sadece tarlalar değil, bitkisel ürünlerin depolandığı alanlar ve gıda işletmelerinde zararlılara karşı yapılan ilaçlamalar da artık bu yönetmelik kapsamında denetlenecek.
- Hasat Öncesi Pestisit Denetimi: 5996 sayılı Kanun çerçevesinde yürütülen hasat öncesi denetimlerin usul ve esasları netleştirildi.
- İdari Yaptırımlar: Denetimlerde tespit edilecek olumsuzluklara uygulanacak cezai işlemler ve yaptırımlar ayrıntılı bir şekilde düzenlendi.
2. Toptan ve Perakende Satış ile Depolamada Yeni Kurallar
Aynı gün yayımlanan diğer önemli düzenleme ise “Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmelik” oldu. Bu yönetmelik, ilacın raftaki yolculuğunu ve satış kurallarını yeniden dizayn ediyor.
Reçete İşlemleri Satış Yönetmeliğine Alındı
Daha önce uygulama yönetmeliğinde yer alan reçetelendirme süreçleri, artık satış ve depolama yönetmeliğinin bir parçası haline getirildi.
- Yetki ve Sorumluluk: Reçeteyi kimlerin yazabileceği, reçete içeriği ve reçete yazan kişilerin sorumlulukları net çizgilerle belirlendi.
- Elektronik Reçete: Reçetelerin elektronik ortamda düzenlenmesi zorunluluğu getirilerek, B-Reçete sistemiyle entegrasyon sağlandı.
Satış Zincirinde Kritik Yasaklar
Sektördeki kayıt dışılığı önlemek ve izlenebilirliği artırmak adına satış zincirinde radikal bir değişikliğe gidildi:
- Aracı Satışlara Son: Artık bitki koruma ürünü bayilerinin başka bir bayiye veya toptancıların başka bir toptancıya ürün satması yasaklandı. Bu hamle, ürünün izini kaybettiren ara satışların önüne geçmeyi amaçlıyor.
Bayi ve Toptancılar İçin Operasyonel Değişiklikler
İşletme sahiplerini ve çalışanlarını ilgilendiren fiziki ve bürokratik şartlar güncellendi:
- Beyaz Önlük Zorunluluğu Kalktı: Mevcut yönetmelikteki klasik “beyaz önlük giyme” zorunluluğu kaldırılarak, bunun yerine “gerekli hallerde koruyucu kıyafet kullanımı” hükmü getirildi.
- Miras ve Devir İşlemleri: Bayi veya toptancının vefatı halinde mirasçıların izleyeceği yol haritası netleştirildi.
- Belge ve İzinler: Sağlık raporlarının süresi, ortaklık yapılarında istenen belgeler ve faaliyet durdurma süreleri gibi bürokratik detaylar açıklığa kavuşturuldu. Faaliyete ara verme süresinin aşılması durumunda belgelerin iptal edileceği hükme bağlandı.
Ruhsat Sahibi Firmaların Yükümlülükleri
İlaç firmaları için de sorumluluklar artırıldı:
- Piyasa Kontrolü: Bildirim yükümlülükleri, ürünlerin piyasadan toplatılması ve imhası konularında kurallar sıkılaştırıldı.
- Yasaklı Ürünler: Satış yerlerinde bulundurulması yasak olan ürünler ve fümigantların satışına ilişkin hükümler güncellendi.
Uygulama Takvimi
Yapılan bu değişiklikler, Türk tarımında konvansiyonel yöntemlerden dijital izlenebilirliğe geçişin en somut adımlarından biri olarak görülüyor. Özellikle B-Reçete Takip Sistemi, gıda güvenliği endişelerini gidermede kilit bir rol oynayacak.
Yürürlük Tarihleri: Sektör paydaşlarının uyum sağlayabilmesi için kademeli bir geçiş öngörülüyor:
- Pilot İller: Yönetmelik, pilot uygulama yapılan illerde yayım tarihinden (13 Aralık 2025) 30 gün sonra yürürlüğe girecek.
- Diğer İller: Türkiye genelindeki diğer tüm illerde ise 1 Temmuz 2026 tarihinden sonra tam anlamıyla uygulanmaya başlanacak.
Pilot İller
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, “B-Reçete” pilot uygulamasına Ocak 2026’dan itibaren aşağıdaki illerde başlayacaklarını bildirdi.
- Mersin
- Samsun
- Ankara
- Kırklareli
Kaynaklar
- Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan Ve Perakende Satılması İle Depolanması Hakkında Yönetmelik, 13 Aralık 2025, Resmi Gazete No: 33106, https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/12/20251213-4.htm
- Bitki Koruma Ürünlerinin Uygulanması Ve Denetimine İlişkin Yönetmelik, 13 Aralık 2025, Resmi Gazete No: 33106, https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/12/20251213-5.htm