Sokak lezzetleri, günlük hayatımızın vazgeçilmez bir parçası. Ancak gıda güvenliği konusunda bazı riskler karşımıza çıkabiliyor maalesef.. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın son açıklamaları, sokak satıcılarına yönelik denetimlerin sıkılaştırılacağını gösteriyor. Peki, Bakan İbrahim Yumaklı’nın duyurduğu bu “mercek altına alma” süreci ne anlama geliyor ve uygulanabilirliği ne düzeyde olacak?
Nicelik mi, Nitelik mi? (Denetim Sayıları)
Bakanlığın paylaştığı veriler, sahada yoğun bir çalışma olduğunu gösteriyor.
- Rakamlar: Ocak 2025 ayından bu yana 1 milyon 143 bin denetim yapılması ve 26 binden fazla işletmeye ceza kesilmesi
- Gerçekçi Beklenti: Ancak sadece denetim sayısının yüksek olması tek başına yeterli değil. Önemli olan bu denetimlerin sürdürülebilir olması ve caydırıcılığın sağlanmasıdır. Ceza ödeyip aynı hijyen eksikliğiyle devam eden işletmelerin önüne geçilmesi, sürecin başarısını belirleyecektir.
Yetki Karmaşasına Çözüm Arayışı
Seyyar satıcılar konusunda yıllardır süregelen “Belediye mi bakar, Bakanlık mı?” ikilemi
- Çift Taraflı Kontrol: Bakanlık, belediyeden izinli olsa bile tüm noktaları denetleyeceğini belirtti.
- Koordinasyon Şart: Burada kritik nokta, kurumlar arası iletişimdir. Belediyenin izin vermediği ama fiilen satış yapan yerlerin kapatılması konusunda kararlı olunması, haksız rekabeti ve sağlık risklerini önleyecektir.
Teknoloji Destekli Vatandaş Katılımı
Bakanlık, vatandaşları sürece dahil etmek için mobil bir altyapı hazırlığında.
- Gönüllü Denetçilik: “Gönüllü gıda denetçisi” kavramı, toplumsal farkındalık adına değerli bir girişim. Tüketicinin uygunsuzluğu hızlıca bildirebilmesi sistemi hızlandırır.
- Sorumluluk Dengesi: Ancak bu sistem, denetim yükünü tamamen vatandaşa bırakmamalıdır. Vatandaş bildirim yapabilir ama teknik inceleme ve yaptırım, kamunun asli görevi olarak kalmalıdır. Bu uygulama, denetçilerin yerine değil, onlara “yardımcı” bir araç olarak konumlanmalıdır.
Bilinçli Tüketici Olmanın Önemi
Bakanlık ne kadar denetlerse denetlesin, son karar verici her zaman tüketicidir. Bakanlığın uyarıları ışığında dikkat etmemiz gereken gerçekler şunlar:
- Risk Analizi: Açıkta satılan, güneş altında bekleyen, soğuk zinciri kırılmış ürünlerin riski her zaman yüksektir.
- Sorgulayıcı Olmak: Üzerinde etiket, tarih olmayan ürünlere karşı mesafeli durmak, aslında en büyük denetimdir.
Bakanlığın “mesai mefhumu gözetmeksizin” denetim yapacağını açıklaması, gıda güvenliği adına umut verici bir irade beyanıdır. Bu sürecin bir kampanya olmaktan çıkıp kalıcı bir devlet politikasına dönüşmesi hepimizin temennisi. Sokak lezzetlerini gönül rahatlığıyla tüketebilmemiz; sıkı denetim, caydırıcı ceza ve bilinçli tüketici üçgeninin sağlam kurulmasına bağlıdır.
Kaynaklar
- BAKAN YUMAKLI: “SOKAK LEZZETLERİ SATIŞI YAPILAN YERLERİ MERCEK ALTINA ALDIK”, 19.11.2025, https://www.tarimorman.gov.tr/Haber/6859/Bakan-Yumakli-Sokak-Lezzetleri-Satisi-Yapilan-Yerleri-Mercek-Altina-Aldik